ՀԱՄԵՄԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՆՐԱՆՑ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

  1. Գտե՛ք տառի թվային արժեքը.
    ա) x/4=3/5 → x=12/5
    բ) 6/7=x/10 → x=60/7
    գ) 19/3=x/18 → x=114
    դ) 25:24=x:12 → x=12.5
    ե) 2:x=7:5 → x=10/7
    զ) 14:8=7:x → x=4
    է) 67/2=x/200 → x=6700
    ը) 72/x=38/65 → x=123.1
  2. Գտե՛ք x թիվը, եթե նրա և 8-ի հարաբերությունը նույնն է, ինչ որ`
    ա) 2:1 → x=16
    բ) 6:2 → x=24
    գ) 2:22 → x=8/11
    դ) 5:4 → x=10
    ե) 1:7 → x=8/7
    զ) 21:3 → x=56
    է) 8:1 → x=64
    ը) 2:7 → x=16/7
  3. Ի՞նչ թիվ է անհրաժեշտ գրել տառի փոխարեն, որպեսզի ստացվի համեմատություն.
    x/4=8/3 → x=32/3
    7/x=9/5 → x=35/9
    6/17=x/3 → x=18/17
    25/7=15/x → x=21/5
    27/x=18/5 → x=15/2
    x/36=21/48 → x=63/4
  4. Գնացքն ամբողջ ճանապարհի 3/4-ն անցնում է 6 ժամում։ Ինչքա՞ն ժամանակում այն կանցնի ամբողջ ճանապարհը։
    Պատասխան՝ 8 ժամ
  5. Բնակարանի մակերեսը 64 մ² է։ Նրա հատակը ներկելու համար պահանջվում է 21 կգ ներկ։ Քանի՞ կիլոգրամ ներկ է անհրաժեշտ խոհանոցի հատակը ներկելու համար, եթե նրա մակերեսը 16 մ² է։
    Պատասխան՝ 5.25 կգ
  6. Երկու գումարելիներից մեկը 1005 է, իսկ մյուսը՝ նրա 11/3-ը։ Ինչի՞ է հավասար գումարը։
    Պատասխան՝ 4700

Աշուն գիշեր։ Կոմիտաս

Ձյունիկ լուսինՍարի ուսին,Դեղին — կարմիր շաղալեն,Ալիք — ալիք խաղալեն,Ծովի ծոցին՝Ալ ժապավենՏվել բոցին։Ծառեր, հողմեր,Ամեն կողմեր,Թռչուն դառել երգելով,Հեռու — հեռու հերկելով,Երան—երանԹռչելովՕդի վրան:

Կարմիրով գրված բառերը, արտահայտությունները դո՛ւրս գրի ր, ապա բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ ր:

Կապույտով գրված բառերը դո՛ւրս գրիր, ապա գրի՛ ր այդ բառերի հոմանիշները:

Լսի՛ր «Աշուն գիշեր» երգը Վահան Արծրունու կատարմամբ, ապա նկարի՛ր բանաստեղծությունը: Նկարն ու բանաստեղծությունը տեղադրի՛ր բլոգումդ։

Գործնական աշխատանք

  1. Նախադասությունները ընդարձակի՛ր՝ ինչպիսի՞ կամ ո՞ր հարցերին պատասխանող բառեր կամ բառակապակցություններ ավելացնելով։

Շունը մտավ։ → Սև, փոքր շունը մտավ։

Սիրտը քար է։ → Չար տղայի սիրտը քար է։

Հայրն ընկեր է։ → Իմ խելոք հայրը ընկեր է։

Երկիրը պտտվում է։ → Մեծ կլոր երկիրը պտտվում է։

Continue reading

Նոր թեմա: Մասշտաբ

Հատակագծի որևէ գծի երկարության հարաբերությունը համապատասխան իրական գծի երկարության կոչվում է մասշտաբ:

Թվերի հարաբերությամբ արտահայտված մասշտաբն անվանում են թվային մասշտաբ:

Առաջադրանքներ:
1.Թվային մասշտաբ ասելով ի՞նչ ես հասկանում:


Թվերի հարաբերությամբ արտահայտված մասշտաբն անվանում են թվային մասշտաբ:

2.Քարտեզի վրա Դիլիջան և Արթիկ քաղաքների հեռավորությունը 5սմ է: Գտեք այդ քաղաքների հեռավորությունը տեղանքում, եթե քարտեզի մասշտաբը 1:1000000 է:
5×1000000=5000000=50km

3.Քարտեզի վրա Գորիս և Վանաձոր քաղաքների հեռավորությունը   7սմ է: Գտեք այդ քաղաքների հեռավորությունը տեղանքում, եթե քարտեզի մասշտաբը 1:5000000 է:

7×5000000=35000000=350km

4.Քարտեզի մասշտաբը 1:300000 է: Տեղանքում երկու քաղաքների միջև հեռավորությունը 12կմ է: Որոշիր այդ քաղաքների հեռավորությունը քարտեզի վրա:
12km=1 200 000
1 200 000:300000=4

5. Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հողակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատասխան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է`

ա) 3սմ,
5000×3=15000=150m

բ) 1դմ=10smx5000=50000=500m

6. Քարտեզի վրա Դիլիջան և Արթիկ քաղաքների հեռավորությունը 5սմ է: Գտեք այդ քաղաքների հեռավորությունը տեղանքում, եթե քարտեզի մասշտաբը 1:1000000 է:
5×1000000=5000000=50km

7. Քարտեզի վրա, որի մասշտաբը 1 ։ 10000000 է, Երևանի և Թբիլիսիի հեռավորությունը 1.4/5սմ է։ Որքա՞ն է Երևանի և Թբիլիսիի իրական հեռավորությունը։
1.4/5=9/5×10000000=18000000=180km


8..Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հողակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատասխան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է 11սմ:
11×50000=55000=550m

9..Որքա՞ն կլինի հատակագծում  1 ։ 150 մասշտաբով 6մ երկարությամբ հատվածի երկարությունը:

6m=600sm

600:150=4

10.. Քարտեզի վրա հատվածն ունի 8սմ երկարություն։ Գտե՛ք քարտեզի մասշտաբը, եթե այդ հատվածի երկարությունը տեղանքում 8 կմ է:
8km=800000sm:8=100000
1:100000



11..Արաքս գետի երկարությունը 1072 կմ է։ Ի՞նչ երկարություն կունենա այդ գետի պատկերումը քարտեզի վրա, որի մասշտաբը 1 ։ 5000000 է։
107200000:5000000=22.4

Օրվա գլուխկոտրուկը:
1. Նկարում պատկերված կայանատեղիում մեքենաները կարող են շարժվել միայն առաջ կամ հետ, բայց չեն կարող շրջվել: Ամենաքիչը քանի՞ մեքենա պետք է տեղաշարժել, որ սև մեքենան կարողանա դուրս գալ կայանատեղիից։ 4

ՀԱՄԵՄԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՆՐԱՆՑ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

Երկու հարաբերությունների հավասարությունը կոչվում է համեմատություն։  

Թվերի փոխարեն օգտագործելով տառերը՝ համեմատությունները կարելի է գրի առնել հետևյալ կերպ. a : b = c : d կամ  a/b=c/d

a, b, c, d թվերը կոչվում են համեմատության անդամներ։

Նրանցից a-ն և d-ն կոչվում են համեմատության եզրային անդամներ, իսկ b-ն և c-ն՝ միջին անդամներ։

Հաշվի առնելով կոտորակների հավասարության պայմանը` կարող ենք ստանալ համեմատությունների հիմնական հատկությունը. Համեմատության եզրային անդամների արտադրյալը հավասար է նրա միջին անդամների արտադրյալին. a · d = b · c:

Առաջադրանքներ

4.Ստուգե՛ք, թե տրված արտահայտություններից որոնք են համեմատություններ, որոնք՝ ոչ

  3/4=15/20 ayo

3/2=7/10voch

1/5=2/10ayo

5/6=300/360ayo

5.Ծառուղու երկու կողմերում տնկեցին 25-ական սոսի, իսկ նրանցից յուրաքանչյուր երկուսի միջև` հասմիկի 2 թուփ: Հասմիկի քանի՞ թուփ տնկեցին:

24+24=48 48×2=96

  • Ինքնաշխատ հաստոցներից մեկը 720 մանրակ է պատրաստում 6 ժամում, իսկ մյուսը` 12 ժամում: Քանի՞ ժամում հաստոցներն այդ նույն քանակով մանրակներ կպատրաստեն` աշխատելով միաժամանակ:
    720:6=120
    720:12=60
    120+60=180
    720:180=6

:

7.Խնձորները չորանալիս կորցնում են իրենց զանգվածի 23/25-ը։ Որքա՞ն խնձորաչիր կստացվի 1200 կգ թարմ խնձորից։1-23/25=2/25
1200×2/25=96

8.Սեղանին դրված է ընկույզով լի հինգ փաթեթ։ Փաթեթներում կա ընդամենը 100 ընկույզ։ Առաջին և երկրորդ փաթեթներում կա 52 ընկույզ, երկրորդում և երրորդում՝ 43, երրորդում և չորրորդում՝ 34, չորրորդում և հինգերորդում՝ 30։ Քանի՞ ընկույզ կա փաթեթներից ամեն մեկում։52+30=82
100-82=18
43-18=25
52-25=27

34-18=16
30-16=14

կոտորակներ ամփոփում

  1. Գտնել ուղղանկյան մակերեսը և պարագիծը, եթե լայնությունը 9 սմ է, իսկ երկարությունը 15սմ:
    15×9=135, 2(15+9)=48

2. Գտնել քառակուսու մակերեսը և պարագիծը, եթե կողմը 7սմ է:
7×7=49, 4×7=28

3. Կատարեք կոտորակների գումարում
1/4+1/3=3/12+4/12=7/12
3/8+5/8=8/8=1

4. Կատարեք կոտորակների հանումը
5/6-1/4=10/12-3/12=7/12
7/8-3/8=4/8=1/2

5. Կատարե՛ք բազմապատկումը․
2/3×3/4=6/12=1/2
5/6×2/5=10/30=1/3

6. Կատարեք կոտորակների բաժանում
2/3÷3/4=2/3×4/3=8/9
3/5÷1/2=3/5×2/1=6/5=1 1/5

Գործնական աշխատանք

11. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտի’ր (ի՞նչ են ցույց տալիս. ի՞նչ հարցերի են պատասխանում ) ու գրիր։

Ա. Տղա, թանաք, խրճիթ, արգելք, աղջիկ, բաժակ, բանալի, տատիկ, ուսուցիչ, թռչուն, հեղեղ, մարդիկ, կանայք, դերձակ։
Բ. Հնձում են, խաղում էինք, լուսավորում ես, կտցահարեց, վազում էիք, թակում եմ, հեղեղ է, խռնվում են, շփոթեցի, բացել եք։

Պատասխան․
Ա խմբի բառերը գոյականներ են, պատասխանում են «ով», «ինչ»։
Բ խմբի բառերը բայեր են, պատասխանում են «ինչ է անում», «ինչ արեց»։

12. Ինչպիսի՛ հարցին պատասխանող ընդգծված բառերը տեքստից հանի՛ր:

Պատասխան․
Դաժան, խեղճ, իսկական, վայրենի, թշվառ, ուրիշ, սուտ, կեղծավոր։
Պատասխանում են «ինչպիսի՞»։

13. Շարունակի՛ր պատմությունը

Տներն ինչի՞ց էին կառուցված։ – Կարմիր ապակուց (սխալ, պետք է բազմագույնից լիներ)։
Ծառերը, թփերն ու ծաղիկներն ինչպիսին էին։ – Բոլորը մեկ գույնի էին (սխալ)։
Կենդանիներն ինչպիսի՞ն էին։ – Կապույտ կատու, կանաչ շուն։
Մարդիկ ի՞նչ տեսք ունեին։ – Աչքերը կապույտ, մազերը մանուշակագույն։

14. Գործողություն կատարողը մեկը՞, թե՞ շատերը։

Զարմացա – մեկը։
Տեսանք – շատերը։
Փնտրում ես – մեկը։
Վազում եք – շատերը։
Կտա – շատերը (սխալ, ճիշտը՝ մեկը)։
Կհասնեն – շատերը։

15. Բաժանի՛ր բառերը երեք խմբի։

Գոյականներ․ ծաղիկ, ժամացույց, ջուր, սար, մարդ, երեխա, նավաստի, օձ, ինքնաթիռ, առվակ։
Ածականներ․ ջինջ, բուրավետ, մեծ, ուրախ, սև, պայծառ։
Բայեր․ վազել, թրթռալ, գնալ, լողալ, իջնել, բացվել։

Տարբերություն․ գոյականը առարկա է, ածականը հատկանիշ, բայը գործողություն։

16. Գրի՛ր հականիշները։

Միշտ – երբեք
Անարատ – արատավոր
Թույլ – ամուր
Հանգստանալ – աշխատել
Վերջին – առաջին
Գտնել – կորցնել
Աջ – ձախ
Արթուն – քնած
Վատնել – հավաքել (սխալ, ճիշտը՝ խնայել)

17. Գրի՛ր համանուն բառերի զույգեր։

Կապ – կապ (թել), կապ (հարաբերություն)։
Գաղտնիք – գաղտնիք (առեղծված), գաղտնիք (թաքուն բան)։
Անգամ – անգամ (օր), անգամ (նույնիսկ)։

18. Գրի՛ր, թե ի՞նչ ընդհանուր է ստորև գրված բառերի միջև:

Ամպ, արև, քամի, անձրև։ – Բոլորը բնության երևույթներ են։

19. Ընտրի՛ր ճիշտ արտահայտությունը

Ա. Դռները բացվեցին։
Բ. Դռները բացվեց։ (սխալ)

20. Գրի՛ր, թե հետևյալ նախադասություններում որ բառերն են ավելորդ։

Աշնանը դեղին տերևները թափվում են։ – «Դեղին» ավելորդ չէ։
Նա բարձր ձայնով գոռում էր։ – «Բարձր» ավելորդ չէ։
Արդեն երեկոյան մութն ընկավ։ – «Արդեն» ավելորդ է։

21. Գրի՛ր համանուն նախադասություններ

Ա. Նա տուն եկավ։
Բ. Նա եկավ տուն։
Երկուսն էլ նույն իմաստն ունեն։

22. Դիր «թեև» շաղկապը։

Թեև անձրև էր գալիս, մենք գնացինք դպրոց։

23. Գրի՛ր մեկական նախադասություն «ու», «բայց», «որովհետև» շաղկապներով։

Ու – Ես կարդում էի ու գրում։
Բայց – Նա եկավ, բայց ուշացավ։
Որովհետև – Նա լացեց, որովհետև վիրավորվեց։

24. Տրված նախադասությունները բաժանի՛ր պարզ և բարդի։

Աշունը մոտենում է։ – Պարզ։
Ես գնացի դպրոց և ընկերոջս տեսա։ – Բարդ։
Երեկ նրանք եկան, բայց շուտ գնացին։ – Բարդ։

25. Շարադրիր կարճ պատմություն «Աշունը» թեմայով։

Աշունը եկավ։ Տերևները դեղնեցին։ Երեխաները հավաքում էին տերևները։ Օդը սառը էր, բայց արևը դեռ փայլում էր։ Ես շատ եմ սիրում աշունը։

Առաջադրանքների փաթեթ

1. Տրված պատկերի S մակերեսը հաշվելու համար կազմեք տառայինարտահայտություն

S=aa              S=ab                   S=ab+bc

S=bc+ad        S=cd-ab             S=d+b x a – c x d   

2. Նշված կոտորակները դարձրու՛  72 հայտարարով կոտորակներ


 2/9
 12/24
 5/6
 7/8

3.Կատարի՛ր կոտորակների գումարում կամ  հանում

 1/7+2/7=3/7               3/10+4/10=7/10             5/12+7/12=12/12                   7/25+13/25 =20/25        16/48+ 21/48=37/48

16/30-5/30=11/30           28/45-13/45=15/45      
51/76-14/76=37/76     87/60-21/60=66/60          
103/120- 49/120=54/120

1/4+1/2=3/4             3/15+4/5=15/15            5/10+3/20=13/20                       1/25+4/5 =21/25             15/30+1/3=25/30

1-3/5=2/5               1-4/10=6/10          1-12/20=8/20       
1-15/21= 6/21              
1+2/3=5/3              1+4/13=17/13

4.Տրված թիվը մեծացրու՛  նշված մասով.

ա․36-ը մեծացրու իր 2/9 մասով,
36:9×2=8+36=44

բ․45-ը մեծացրու իր 3/ 15 մասով,
45:15×3=9+45=54

գ․28-ը մեծացրու իր 4/7  մասով :
28:7×4=16+28=44

5.Արամը իր ընկերների հետ գնաց արշավի։ Նրանք առաջին օրը անցան ճանապարհի 3/8 մասը   և հաջորդ օրվան մնաց անցնելու 10կմ։ Գտի՛ր որքա՞ն էր ամբողջ ճանապարհի երկարությունը:
10:5/8=16

6.Կատարիր գործողությունը.

⅓:½=2/3
11/13+2/13=13/13
⅓:⅛=8/3
½+⅕=7/10


7. Գրիր մի քանի պարզ թիվ, մի քանի բաղադրյալ թիվ:
Հիշեցում: Պարզ թվերը  այն բնական թվեր են, որոնք ունեն իրարից տարբեր միայն երկու բաժանարար, այսինքն` բաժանվում են միայն մեկի, իրենց վրա։
2.3.7.11.5

Հիշեցում: Բաղադրյալ են կոչվում այն բնական թվերը, որոնք ունեն երեք և ավելի բաժանարար։

4.8.10.20.30.40

8.Հաշվիր տառային արտահայտության արժեքը, եթե a=5, b=125

5*15+ 125:25=75+5=80
(125-5)*10=1200
 250:125-(5-4)=1
(125-20)*(5+1)=630

9. Հնգանկյան պարագիծը 30 սմ է: Նրա ամենամեծ կողմը 8սմ է, իսկ ամենափոքրը՝ 4 սմ: Մյուս երեք կողմերն իրար հավասար են: Որքա՞ն է այդ կողմերից յուրաքանչյուրի երկարությունը:8+4=12  30-12=18:3=6

Գործնական աշխատանք

Ամառվա ամենահետաքրքիր դեպքը գրավոր պատմիր ու պատմությունդ վերնագրի՛ր (եթե չգիտես հետաքրքիր մի դեպք՝ ամառվա մի օ՛րը նկարագրիր):
Վերնագիր․ «Ամառվա օրը»
Ամռանը գնացինք գյուղ։ Գետում լողացի ու հետո խաղացի ընկերներիս հետ։ Մենք ծառից խնձոր հավաքեցինք ու կերանք։ Շատ լավ օր էր։

Մի բառով qրի՛ր:
ա) Որսորդ
բ) Վարագույր
գ) Թիթեռ
դ) Վարսավիր
ե) Զանգ

Տրված բառերն այբբենական կարգով դասավորի՛ր:
Եղինջ, Դարպաս, Կաթսա, Սրճեփ, Պատշգամբ, Թակարդ, Շյուղ

Ա և Բ խմբի բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրի՛ր:
պար — խաղ է երաժշտության տակ
պարել — երբ երգում են
երգ — խոսքեր ու երաժշտություն
երգել — երբ երգում են
կանչ — ձայն, որ տալիս են
կանչել — երբ կանչում են
հարց — բան, որ ուզում ես իմանաս
հարցնել — երբ հարց ես տալիս

Տրված բառերը գործածելով՝ պատմությո՛ւն հորինիր (թանկ, թմբուկ, հերթ, հիշել, բերդ, գիրք, թիթեռ, թմրած, ընծա, կեռաս):
Ես գնացի բերդ։ Մարդիկ հերթ էին կանգնած։ Ես վերցրի գիրքս ու կարդում էի։ Հանկարծ թիթեռ նստեց թմբուկի վրա։ Հիշեցի որ տատս ինձ կեռաս էր տվել ընծա։ Հետո ես թմրած քնեցի։

Ընդգծված բառերն ի՞նչ հարցի են պատասխանում և ի՞նչ են ցույց տալիս:
Ծանր առարկա — ինչպիսի՞, հատկություն
Կանաչ արտ — ով՞, կենդանի
Բարձր տանիք — ինչպիսի՞, բարձրություն
Գունավոր նկար — ինչպիսի՞, գույն
Բարակ ժապավեն — ինչպիսի՞, հաստություն
Նեղ ճանապարհ — ինչպիսի՞, լայնություն
Պղտոր գետ — ինչպիսի՞, ջրի վիճակ

Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գրիր և տեքստը վերականգնի՛ր:
Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ։
Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց․ «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»։
Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ։
Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա։
Որոշ մարդիկ էլ այդպիսին են։

Տրված բառերից յուրաքանչյուրին ի՞նչպիսի հարցին պատասխանող մի քանի բառ ավելացրու:
Քույր — փոքր, բարի, գեղեցիկ, խելացի
Եղբայր — մեծ, ուժեղ, խաղացող, զվարճալի
Մայր — բարի, հոգատար, սիրող, լավ
Հայր — խիստ, ծաղկուն, աշխատասեր, ուժեղ
Տատիկ — բարի, ծեր, սիրող, հոգատար
Պապիկ — ուժեղ, խելացի, ծեր, ժպտերես

Գրավոր պատմիր՝ տրված բառն ի՞նչ է նշանակում (գիրք, դիմակ, դերասան, ընկույզ, ժպիտ, երեխա):
Գիրք — բան է որ կարդում ենք
Դիմակ — ծաղիկի տեսակ է
Դերասան — մարդ է որ խաղում է բեմում
Ընկույզ — պտուղ է կեղևով
Ժպիտ — երբ մարդը ուրախանում է
Երեխա — փոքր մարդ է

Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով նախադասություննե՛ր ստացիր:
Ո՞վ ի՞նչ արեց → Արամը կիթառ նվագեց։
Ի՞նչը ի՞նչ եղավ → Գիրքը թռավ։
Ովքե՞ր ի՞նչ են անում → Երեխաները դպրոց են գնում։
Ինչե՞րը ի՞նչ են լինում → Աղվեսները կարմիր ծառեր են լինում։